Filter resultaten
Thema
Toon alles
Type
berichten gevonden
Monitor onderwijs
Onderwerpen

Onderwijs in Fryslân

Goed onderwijs is de basis voor een samenleving waarin iedereen tot zijn recht komt en de kans krijgt het beste uit zichzelf te halen. Een diploma biedt meer kans op een baan en een goede toekomst (Ministerie OCW, 2020). Daarom moeten kinderen in Nederland vanaf vijf jaar naar school, totdat ze een diploma (startkwalificatie) hebben of achttien jaar worden. Ook voor volwassenen wordt een leven lang leren steeds belangrijker om flexibel inzetbaar te blijven op de snel veranderende arbeidsmarkt. Het onderwijsniveau is zowel landelijk als in Fryslân gestegen in de afgelopen jaren. Wel zijn inwoners van Fryslân structureel minder hoog opgeleid dan landelijk.

De monitor Onderwijs biedt inzicht in het aantal leerlingen in Fryslân, het opleidingsniveau, de schooladviezen in het basisonderwijs, het aantal voortijdig schoolverlaters en het aantal jongeren in praktijkonderwijs, speciaal onderwijs en entree-opleidingen. 

Dalende leerlingenaantallen

Er zijn in de afgelopen jaren minder kinderen geboren in Fryslân, waardoor het aantal leerlingen in het onderwijs daalt. In 2011 gingen ruim 61.000 kinderen naar het basisonderwijs in Fryslân. In de afgelopen tien jaar is het aantal leerlingen met ruim 10.000 gedaald (-17%). Ook landelijk daalt het aantal kinderen, maar minder sterk dan in Fryslân. De leerlingendaling start in het basisonderwijs, maar heeft na een aantal jaar ook invloed op het aantal leerlingen in het voortgezet onderwijs en uiteindelijk het middelbaar- en hoger beroepsonderwijs.

De leerlingendaling heeft een grote invloed op de organisatie van het onderwijs. Scholen krijgen minder inkomsten en hebben minder klaslokalen en leraren nodig. Daarnaast stelt het rijk een ondergrens aan het aantal leerlingen op een school. Soms daalt het aantal leerlingen zo sterk dat een school moet sluiten. Het aantal basisscholen in Fryslân is sinds 2009 met meer dan 100 afgenomen. Ook een paar scholen voor voortgezet onderwijs hebben inmiddels hun deuren moeten sluiten.  

i ?

Bekijk op volledige grootte

Lagere schooladviezen in Fryslân

Het eerste moment waarop een keuze wordt gemaakt voor het onderwijsniveau is in groep 8 van de basisschool. Het schooladvies van de leerkracht is leidend bij de overgang van basisschool naar het voortgezet onderwijs. Op basis van leerprestaties, aanleg en ontwikkeling adviseert de leerkracht welk schooltype het beste bij het kind past. Vervolgens maken de kinderen een verplichte eindtoets. Als de uitslag op de eindtoets tenminste een half schoolniveau hoger is dan het eerder gegeven schooladvies, moet de basisschool het schooladvies heroverwegen. De basisschool kan in overleg met de ouders en de leerling het schooladvies naar boven bijstellen, maar dit is niet verplicht. Kinderen in Fryslân krijgen vaker dan landelijk een lager advies van hun basisschool dan de score op hun eindtoets aangeeft. Ook wordt het advies minder vaak naar boven bijgesteld. Vooral in regio Noordoost Fryslân worden er lagere schooladviezen gegeven. 

i ?

Bekijk op volledige grootte

Minder havo/vwo-adviezen in Fryslân

In Fryslân kreeg 18 procent van de kinderen in groep 8 in schooljaar 2019/2020 een havo/vwo- of een vwo advies, ten opzichte van 27 procent landelijk. Daarentegen worden er relatief meer vmbo-adviezen gegeven. Dit kan niet verklaard worden door de resultaten op de eindtoets, want die zijn vergelijkbaar.  Kinderen met dezelfde talenten krijgen in het onderwijs niet altijd gelijke kansen. Uit onderzoek blijkt dat kinderen van hoogopgeleide ouders gemiddeld hogere adviezen krijgen, ook al zijn de schoolprestaties hetzelfde (Onderwijsinspectie, 2018). Mogelijk is dat een van de verklaringen voor de lagere adviezen in Fryslân. Het gemiddelde opleidingsniveau (dus ook van de ouders) ligt immers lager dan landelijk.

i ?

Bekijk op volledige grootte

Meer mbo-diploma’s in Fryslân

Het opleidingsniveau in Fryslân ligt al jaren lager dan het landelijk gemiddelde. In Fryslân is 65 procent van de diploma’s een mbo-diploma, ten opzichte van 47 procent landelijk. In de regio’s Zuidoost Fryslân en Zuidwest Fryslân is dat aandeel nog hoger. Dit kan verklaard worden doordat er meer vmbo-adviezen worden gegeven in groep acht. Een logisch gevolg is dat relatief meer leerlingen naar het vmbo gaan en daarna doorstromen naar het mbo. 

i ?

Bekijk op volledige grootte

Met startkwalificatie meer kans op baan

Jongeren met een startkwalificatie hebben meer kans op een baan. Daarom wil de Rijksoverheid dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie halen. Een startkwalificatie is een diploma havo, vwo of tenminste mbo-2. Een leerling die het onderwijs zonder startkwalificatie verlaat wordt een voortijdig schoolverlater genoemd. Het Rijk, gemeenten en scholen besteden extra aandacht aan deze jongeren om te voorkomen dat zij thuis komen te zitten.  

Het percentage voortijdig schoolverlaters in onderstaand figuur staat voor het aantal voortijdig schoolverlaters die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan. Dit percentage is niet evenredig verdeeld per onderwijssoort. Vooral op mbo-niveau 1 verlaten veel jongeren in Fryslân het onderwijs. Daarnaast valt op dat jongens vaker voortijdig schoolverlaters zijn dan meisjes.

i ?

Bekijk op volledige grootte

Jongeren in praktijkonderwijs, speciaal onderwijs en entree-opleidingen

Voor een deel van de jongeren is het moeilijker om zonder extra aandacht een startkwalificatie te behalen. Bijvoorbeeld omdat zij een handicap, chronische ziekte, sociaal-emotionele problemen of een stoornis hebben. Zij hebben meer specialistische of intensieve begeleiding nodig die geboden kan worden door het speciaal onderwijs, het praktijkonderwijs en de mbo-entree-opleidingen. Wanneer deze jongeren de overgang maken naar een vervolgopleiding of de arbeidsmarkt zijn zij vaak kwetsbaar. Daarom is het belangrijk dat zij in beeld zijn en zo goed mogelijk worden ondersteund.

i ?

Bekijk op volledige grootte

Meer weten?

Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Zoekt u specifieke cijfers? We helpen u graag verder! Neem contact op met:

Sibilla Hoekstra MSc
Sibilla Hoekstra MSc Onderzoeker E-mail Sibilla LinkedIn 06 114 935 28
Sibilla Hoekstra MSc
Sibilla Hoekstra MSc Onderzoeker

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten